Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) Akdeniz Genel Balıkçılık Komisyonu (GFCM) tarafından yayımlanan 2025 Akdeniz ve Karadeniz Balıkçılığının Durumu (SoMFi) raporu, Türkiye’nin su ürünleri sektöründe bölgenin belirleyici aktörlerinden biri olduğunu ortaya koydu. 

SUMMARY

The 2025 State of Mediterranean and Black Sea Fisheries (SoMFi) report, published by the General Fisheries Commission for the Mediterranean (GFCM) of the Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), revealed that Turkey is one of the region's decisive actors in the aquaculture sector.

Raporun bulguları, iki denizdeki toplam avın üçte birinden fazlasının Türkiye’de gerçekleştirildiğini gösteriyor. Türkiye, 2022–2023 döneminde 330 bin tonluk ortalama avcılık üretimiyle tüm bölge ülkelerini geride bıraktı. Rapora göre Karadeniz’de avlanan her 10 balıktan 7’si Türkiye tarafından avlanıyor. Akdeniz’de ise Türkiye’nin avcılık payı yaklaşık %5 düzeyinde olsa da ülke, toplam avcılık hacmini önceki rapor dönemine göre %11,6 artırarak mevcut üstünlüğünü pekiştirdi.

Yetiştiricilikte Türkiye Açık Ara Birinci

Yetiştiricilik tarafında tablo Türkiye’nin üstünlüğünü daha da belirginleştiriyor. Rapora göre bölgede yetiştirilen deniz ve acısu balıklarının %95,5’i yalnızca 8 ülkede üretiliyor ve bu ülkeler arasında ilk sırada Türkiye yer alıyor. Türkiye, yaklaşık 400 bin tonluk yetiştiricilik üretimiyle bölgenin toplam üretiminin %34–43’üne tek başına katkı sağlıyor. Çipura (%34,5), levrek (%29,7) ve gökkuşağı alabalığı üretimi ağırlıklı olarak Türkiye merkezli ilerliyor. Raporda ayrıca Türkiye’nin yetiştiricilikteki büyümesinin önceki döneme kıyasla %22 artarak 70 bin ton yükseldiği belirtiliyor. Bu artış, diğer tüm ülkelerin toplam büyümesinin üzerinde.

Aşırı Avlanma Son 10 Yılın En Düşük Seviyesinde

Sürdürülebilir balıkçılığa yönelik kaygılar devam etse de SoMFi 2025 raporu, bölgedeki aşırı avlanmanın son on yılın en düşük seviyesine gerilediğini ortaya koyuyor. FAO’nun Akdeniz Genel Balıkçılık Komisyonu tarafından hazırlanan bu kapsamlı çalışma hem sürdürülebilirlik alanında hem de önemli balık stoklarının toparlanmasında kayda değer ilerlemeler sağlandığını gösteriyor. 700’den fazla uzmanın katkısıyla hazırlanan rapor, kanıta dayalı yönetim ve bölgesel iş birliğinin somut etkilerini ortaya koyuyor. Bulgulara göre balıkçılığın kaynaklar üzerindeki baskısı neredeyse yarı yarıya azalmış durumda ve pek çok türde toparlanma eğilimi görülüyor.

“Su Ürünleri Üretiminin 2050’ye Kadar Artması Gerekiyor”

FAO Balıkçılık ve Su Ürünleri Direktörü Manuel Barange, raporun tanıtım toplantısında yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı: “Stoklar henüz ideal seviyelere ulaşmış değil ancak bilim temelli yönetim tedbirleri sayesinde toparlanma süreci güçleniyor. Sorumlu yetiştiricilik ise gelecekteki su ürünü talebini karşılamada kritik rol oynayacak.”

SoMFi raporu ayrıca artan küresel talebi karşılamak için su ürünleri üretiminin 2050 yılına kadar %14–29 oranında artırılması gerektiğini ortaya koyuyor.