Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) önemli sözleşme ve kodlarında yapılan bir dizi değişiklik 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeler; denizcilerin eğitimi ve sertifikasyonu, gemi ekipman güvenliği, yakıt ve yangın standartları, raporlama yükümlülükleri ve tehlikeli yük taşımacılığı dahil olmak üzere denizcilik operasyonlarının birçok alanında yeni uyum gereklilikleri getiriyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün değişiklikleri ve güncellemeleri 16 ayrı başlıkta toplandı.
Denizcilerin Eğitim, Belgelendirme ve Gözetim Kodu'nda Yapılan Değişiklikler
Uluslararası denizcilik mevzuatında yapılan güncellemeler kapsamında, Denizcilerin Eğitim, Belgelendirme ve Gözetim Kodu’nda (STCW Kodu) önemli bir değişiklik yürürlüğe girdi. Yapılan düzenleme ile denizcilik sektöründe cinsel taciz, zorbalık ve cinsel saldırı dahil olmak üzere şiddet ve taciz vakalarının önlenmesi ve bu olaylara etkin müdahale edilmesi hedefleniyor.
STCW Kodunun A-VI/1-4 tablosunda (Kişisel güvenlik ve sosyal sorumluluklarda asgari yeterlilik standardı) yer alan yeni hükümler, denizcilere yönelik temel eğitim programlarına ilave zorunlu içerikler getiriyor. Güncellenen eğitim gereklilikleri; gemide çalışma ortamında şiddet ve taciz türlerinin tanınması, risklerin fark edilmesi, önleyici yaklaşımlar ve olay anında izlenecek müdahale süreçleri konularını kapsıyor.
Yeni düzenleme ile denizcilerin yalnızca teknik yeterliliklerinin değil, aynı zamanda güvenli ve saygılı çalışma ortamının korunmasına yönelik farkındalık ve davranış yetkinliklerinin de artırılması amaçlanıyor. Eğitim programlarının, denizcileri olası vakalara karşı bilinçlendirmesi ve raporlama ile müdahale mekanizmaları konusunda bilgi sahibi olmalarını sağlaması bekleniyor.
Balıkçı Gemisi Personelinin Eğitiminin ve Sertifikasyonunun İyileştirilmesi Yoluyla Güvenliğin Güçlendirilmesi
1995 tarihli Uluslararası Balıkçı Gemisi Personeli Eğitim, Belgelendirme ve Gözetim Standartları Sözleşmesi’nde (STCW-F) yapılan kapsamlı değişiklikler ile yeni oluşturulan zorunlu STCW-F Kodu, 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Düzenlemeler, balıkçılık sektörünün değişen operasyonel koşulları ve güvenlik ihtiyaçlarına uyum sağlamak amacıyla gerçekleştirilen geniş kapsamlı gözden geçirme sürecinin ardından kabul edildi.
Yeni düzenleme paketi, balıkçı gemilerinde görev yapan personel için uyumlu yeterlilik kriterleri getirirken, uluslararası ölçekte asgari yetkinlik seviyesinin net biçimde tanımlanmasını hedefliyor. Revize edilen sözleşme eki, zorunlu teknik standartları içeren STCW-F Kodunun A Bölümü’nün uygulanmasına yönelik yasal çerçeveyi oluşturuyor.
Kodun B bölümü ise özellikle balıkçı gemisi personelinin eğitimi, öğretimi, sertifikasyonu ve değerlendirilmesinde yer alanlar için, sözleşme gerekliliklerinin tekdüze uygulanmasını desteklemek üzere rehberlik sunuyor.
Kayıp Konteynerlerin Zorunlu Olarak Bildirilmesi
MARPOL ve SOLAS Sözleşmelerinde kayıp konteynerlerin zorunlu olarak bildirilmesine ilişkin değişiklikler 1 Ocak'ta yürürlüğe girdi.
MARPOL Sözleşmesi (Gemilerden Kaynaklanan Deniz Kirliliğinin Önlenmesine İlişkin Uluslararası Sözleşme) kapsamında, Protokol I’in V. maddesinde yer alan zararlı maddelere ilişkin olay raporlama hükümleri güncellendi. Yapılan değişiklikle birlikte maddeye yeni bir paragraf eklenerek, yük konteyneri kayıplarına yönelik bildirim süreci açık biçimde tanımlandı. Yeni düzenlemeye göre, yük konteynerinin veya konteynerlerinin kaybolması halinde yapılacak rapor; Protokol I Madde II (1)(b) uyarınca zorunlu olan bildirime ek olarak, SOLAS Bölüm V Kural 31 ve 32’de düzenlenen tehlike mesajı hükümlerine uygun içerik ve formatta hazırlanmak zorunda olacak.
Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi (SOLAS) kapsamında Seyir Güvenliği’ni düzenleyen Bölüm V’te yapılan yeni değişiklikler yürürlüğe girerken, özellikle tehlike mesajları ve konteyner kayıplarına ilişkin bildirim yükümlülükleri genişletildi. Düzenleme ile birlikte denizde seyir emniyetini tehdit eden yük konteyneri kayıplarına karşı daha hızlı ve şeffaf raporlama hedefleniyor. Güncellenen hükümler çerçevesinde Bölüm V Madde 31 (Tehlike mesajları), yük konteyneri kaybına karışan her geminin kaptanına yeni bildirim sorumlulukları getiriyor. Buna göre yük konteynerinin kaybına karışan her geminin kaptanının, bu olayın ayrıntılarını civardaki gemilere, en yakın kıyı devletine ve ayrıca olayı IMO'ya bildirmekle yükümlü olan bayrak devletine iletmesini gerektiriyor. Değişiklikler ayrıca 32. maddeyi (Tehlike mesajlarında gerekli bilgiler) de ele alarak, konum, kayıp konteyner sayısı vb. dahil olmak üzere bildirilmesi gereken bilgileri belirtiyor.
Gemideki Kaldırma Ekipmanlarının ve Demirleme Vinçlerinin Güvenliği
SOLAS kapsamında yürürlüğe giren yeni II-1/3-13 kuralı, gemi üzerindeki kaldırma ekipmanları ve demirleme vinçlerinin tasarım, yapım, işletme, muayene, test ve bakım süreçlerine ilişkin zorunlu gereklilikleri tanımlıyor. Düzenleme, bu ekipmanlarda güvenlik ve standartlaşmayı artırmayı hedefliyor. Kuralın uygulanmasını desteklemek için iki ayrı rehber yayımlandı: demirleme vinçleri için MSC.1/Circ.1662, kaldırma ekipmanları için ise MSC.1/Circ.1663 kılavuzları kullanılacak.
Petrol Yakıtı Kullanan Gemilerin Güvenliğinin Artırılması
SOLAS Bölüm II-2'de yapılan değişiklikler, SOLAS parlama noktası gerekliliklerine (60°C) uymayan petrol yakıtının tedarikini önlemeyi amaçlıyor.
Değişiklikler, SOLAS II-2/4 (Ateşleme olasılığı) yönetmeliğine yeni tanımlar ve hükümler ekliyor; bunlar arasında, petrol yakıtı taşıyan gemilere, yakıt ikmali öncesinde, tedarik edilen petrol yakıtının SOLAS II.2/4.2.1 yönetmeliğine ve parlama noktasını belirlemek için kullanılan test yöntemine uygun olduğunu belirten, yakıt tedarikçisinin temsilcisi tarafından imzalanmış ve onaylanmış bir beyanname verilmesi zorunluluğu da yer alıyor.
Kutup sularında faaliyet gösteren SOLAS kapsamı dışındaki gemiler için güvenlik önlemleri - Kutup Kodu ve SOLAS
Kutup Kodunda yapılan değişiklikler, SOLAS Sözleşmesinde yapılan ilgili değişikliklerle birlikte, toplam uzunluğu 24 metre ve üzeri olan balıkçı gemileri, ticaretle uğraşmayan 300 GT ve üzeri yatlar ve kutup sularında faaliyet gösteren 300 GT ve üzeri ancak 500 GT'nin altında olan kargo gemileri için seyir güvenliği ve sefer planlamasına ilişkin gereklilikleri genişletti.
2011 ESP Kodunda Yapılan Değişiklikler
Dökme yük gemileri ve petrol tankerlerinin denetimleri sırasında yapılan gelişmiş inceleme programına ilişkin Uluslararası Kod'da (ESP Kodu) yapılan yeni değişiklikler, 2011 ESP Kodu kapsamında dökme yük gemileri ve petrol tankerlerinin gövde yapısının kalınlık ölçümlerini yapan firmalarla ilgili olarak İdarenin rolüne ilişkindir; bu değişiklikler, söz konusu firmaların usulüne uygun olarak organize edilmiş ve yönetilmiş olduğunun tespit edilmesi amacıyla İdare tarafından yapılacak denetimleri de içermektedir.
Yeni Konteyner Gemilerinde ve Dökme Yük Gemilerinde Kullanılan Elektronik Eğim Ölçerler
SOLAS Yönetmeliği V/19'da yapılan değişiklikler, ek (Sertifikalar) dahil olmak üzere, 1978 SOLAS Protokolü ve 1988 SOLAS Protokolü, 1 Ocak 2026 tarihinden sonra inşa edilen 3.000 brüt tonaj ve üzeri konteyner gemileri ve dökme yük gemilerinin, geminin yalpa hareketini belirlemek, görüntülemek ve kaydetmek için elektronik bir eğim ölçer veya başka bir araçla donatılmasını gerektirmektedir. Elektronik eğim ölçer taşıma zorunluluğu, zaman zaman dökme yük taşıyan kargo gemileri ve güvertede konteyner taşıyan genel kargo gemileri için geçerli olmamalıdır.
Yangın Söndürme – PFOS Yasağı
SOLAS Bölüm II-2 (Yapı – Yangın Koruma, Yangın Tespiti ve Yangın Söndürme) ile HSC Kodu (1994 ve 2000 Uluslararası Yüksek Hızlı Gemiler Güvenlik Kodu) kapsamında yapılan değişikliklerle, PFOS (perflorooktan sülfonik asit) içeren yangın söndürme maddelerinin gemilerde kullanımı ve depolanması yasaklandı.
Yeni düzenlemenin amacı, yangınla mücadelede kullanılan tehlikeli kimyasallara personelin maruziyetini azaltmak ve çevreye zararlı etkileri olduğu değerlendirilen söndürme maddelerinin kullanımını sonlandırmak. Böylece hem gemi içi iş güvenliği hem de çevresel koruma düzeyinin artırılması hedefleniyor.
Söz konusu yasak,1 Ocak 2026 ve sonrasında inşa edilen gemi ve yüksek hızlı deniz araçları için doğrudan geçerli olacak. Bu tarihten önce inşa edilmiş gemiler ve araçlar ise en geç 1 Ocak 2026’dan sonra yapılacak ilk denetimde söz konusu gerekliliklere uyum sağlamak zorunda olacak.
Araçlar, özel kategori ve ro-ro alanları için yangın güvenliği
SOLAS Bölüm II-2'ye yapılan değişiklikler, gemileri araç, özel kategori ve ro-ro alanlarındaki yangın tehlikelerinden yeterince korumak için yeni gereksinimler getiriyor. Bunlar arasında sabit bir yangın algılama ve yangın alarm sistemi; özel kategori alanlarında etkili bir yangın devriye sistemi ve araç, özel kategori ve ro-ro alanlarında sürekli izleme için etkili bir video izleme sistemi yer alıyor. Bu sistem, yangının hızlı bir şekilde tespit edilmesini sağlamak için, yükleme sonrasında kargo ve araçların üzerinden görebilecek kadar yüksekte ve tüm alanı kapsayacak şekilde kameraların kurulmasını gerektiriyor. FSS Koduna getirilen ilgili değişiklikler, bu alanlardaki yangın koruma sistemlerinin mühendislik ve kurulum yönlerini tamamlıyor.
Uluslararası Denizcilik Tehlikeli Mallar Kodu (IMDG)
42-24 sayılı değişikliği de içeren revize edilmiş ve güncellenmiş Uluslararası Denizcilik Tehlikeli Mallar Kodu (IMDG), 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.
Bu şartlar, ambalajlı halde tehlikeli madde taşıyan tüm gemiler için geçerlidir.
Tahıl Kodu
Uluslararası Dökme Tahıl Taşımacılığı Güvenlik Kodu'nda (Tahıl Kodu) yapılan değişiklikler, özel bölmeler için yeni bir yükleme koşulları sınıfı getiriyor.
Güvenliği Artırmak İçin IGF Kodunda Yapılan Değişiklikler
MSC 108'de kabul edilen, Gaz veya Düşük Parlama Noktalı Yakıt Kullanan Gemiler için Uluslararası Güvenlik Kodu'nda (IGF Kodu) yapılan değişiklikler, pompa emme kuyuları, emniyet tahliye vanası deşarjı, yakıt hazırlama odaları, yapısal yangın koruması ve tehlikeli bölgeler gibi çeşitli konuları düzenleyerek güvenliği artırmayı amaçlıyor.
Yüksek Manganezli Östenitik Çeliğin Kriyojenik Uygulamalarda Kullanımı
MSC 106'da kabul edilen, Sıvılaştırılmış Gazları Dökme Halinde Taşıyan Gemilerin İnşası ve Donanımı Uluslararası Kodu (IGC Kodu) ve IGF Kodu'nda yapılan değişiklikler, kriyojenik hizmetlerde yüksek manganezli östenitik çeliğin uygulanmasıyla ilgilidir.
Hayat Kurtarıcı Cihaz (LSA) Kodu
LSA Koduna getirilen değişiklikler, tamamen kapalı cankurtaran botları (1 Ocak 2029 veya sonrasında monte edilenler) için havalandırmaya ilişkin yeni gereksinimler getiriyor.
ECDIS Güncellemeleri
Elektronik harita görüntüleme ve bilgi sistemleri (ECDIS) için revize edilmiş performans standartları, gemilerin rota planlarının dijital olarak değiş tokuş edilebilme özelliği de dahil olmak üzere, ECDIS için yeni Uluslararası Hidrografik Örgütü (IHO) ürün spesifikasyonlarının (yani S-98, S-100 ve S-101) aşamalı olarak uygulanmasını öngörmektedir. MSC.530(106)/Rev.1, 1 Ocak 2026'dan itibaren gönüllülük esasına göre yeni ECDIS kurulumları için ve 1 Ocak 2029'dan itibaren tüm yeni ECDIS kurulumları için geçerlidir.
